1. Arafat Vakfesinin Rüknü

1. Arafat Vakfesinin Rüknü
Arafat vakfesinin bir rüknü vard›r, o da Arafat s›n›rlar› içerisinde
belirlenen zaman diliminde k›sa bir süre bulunmakt›r.
Bir kimse ihraml› olarak belirlenen zaman dilimi içerisinde
bilerek veya bilmeyerek, uyan›k veya uyuyarak, ay›k veya bayg›
n olarak, oturarak, yürüyerek veya vas›ta içerisinde, abdestli
veya abdestsiz, cünüp, adetli ve loğusal›, niyetli veya niyetsiz k›-
sa bir süre Arafat’ta bulunsa vakfe yapm›ş olur.
2. Arafat Vakfesinin Geçerli Olmas›n›n Şartlar›
Arafat vakfesinin geçerli olmas›n›n üç şart› vard›r:
a) Hac için ihrama girmiş olmak
b) Vakfeyi Arefe günü (9 Zilhicce) güneşin zeval noktas›na
gelmesinden kurban bayram›n birinci günü (10 Zilhicce) fecr-i
sad›ğa kadar olan süre içinde yapmak.
***
Hanbelî mezhebine göre vakfe, Arefe günü fecr-i sad›ktan
bayram›n birinci günü fecr-i sad›ğa kadar yap›labilir.
c) Vakfeyi Arafat’ta yapmak. Arafat s›n›rlar› d›ş›nda yap›lan
vakfe geçerli olmaz.
***
Mâlikî mezhebine göre, ayr›ca gecenin bir cüz’ünde Arafat’ta
bulunmak vakfenin geçerli olmas› için şartt›r. Güneş batmadan
önce Arafat’tan ayr›l›p bir daha dönmeyen kimsenin hacc›
bât›l olur.184
183 Kâsânî, II, 125. İbn Rüşd, I, 424.
184 İbn Rüşd, I, 426. Kurtubî, II, 417. İbn Kudâme, V, 24
95
Süresi içinde k›sa da olsa bir müddet Arafat’ta vakfe yapmayan
kimse hacca yetişememiş olur. Bu kimsenin daha sonraki
y›llarda yeniden haccetmesi gerekir.
3. Arafat Vakfesinin Vacibi
Arefe günü gündüz Arafat’a ç›km›ş olanlar›n güneş bat›ncaya
kadar Arafat’ta beklemeleri vaciptir.
Peygamberimiz (a.s.), güneş bat›ncaya kadar Arafat’ta beklemiştir.
185
Gündüz Arafat’ta bulunmay›p güneş batt›ktan sonra Arafat’a
gelenler, Arafat vakfesini yapm›ş olurlar, bu kimseler için her
hangi bir ceza da gerekmez.
***
Mâlikî mezhebine göre Arafat’ta güneş bat›ncaya kadar beklemek
gerekmez. Az da olsa gündüz Arafat’ta bulunmakla vacip
yerine gelmiş olur. Vakfe yapan kimse gündüz Arafat’tan ayr›lmas›
durumunda vakfesinin geçerli olabilmesi için geceleyin gelip
k›sa bir süre de olsa Arafat’ta bulunmas› gerekir.186
4. Vakfenin Yap›lacağ› Yer
Urene vadisi187 hariç Arafat’›n her taraf› vakfe yeridir. Peygamberimiz
(a.s.),
“ Arafat’›n her yeri vakfe yeridir”188
وَارْتَفِعُوا عَنْ بَطْنِ عُرَنَةَ
ف H عَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِ
96
185 Ebû Dâvûd, Menâsik, 61, II, 467. Ahmed, I, 75.
186 Kâsânî, II, 127. Şirbînî, II, 262-263. İbn Kudâme, V, 155
187 İbn Mâce, Hac, I, 1002. Mâlik, Hac, I, 388. Ahmed, IV, 82. Kâsânî, II,
151.
188 Müslim, Hac, 149. I, 893.
“(Ancak) Urene Vadisi’nden uzak durun” buyurmuştur.189
Urene vadisi, Harem s›n›r› ile Arafat aras›ndaki mevkidir, Arafat’a
dahil değildir.
Mekke istikametinde bulunan Urene vadisi d›ş›nda Arafat’›n
her hangi bir yerinde vakfe yapan kimse hacc›n bu aslî rüknünü
yerine getirmiş olur.
5. Vakfenin Yap›lacağ› Zaman
Vakfenin yap›lacağ› zaman, Arefe günü (9 Zilhicce) güneşin
zevalinden sonra başlar, kurban bayram›n birinci günü (10 Zilhicce)
fecr-i sad›ğa kadar devam eder.
Bu zaman diliminde Arafat’ta vakfe yapmayan kimse hacc›n
bu aslî rüknünü yerine getirmemiş ve neticede hac yapmam›ş
olur. Arefe günü öğle vaktinden önce, bayram›n birinci günü sabah
namaz› vaktinin girdiği andan sonra yap›lan vakfe geçerli olmaz.
“Fecir doğmadan önce Arafat’a yetişen kimse hac yapm›ş
olur”,190
“Kim Müzdelife gecesi sabah namaz›ndan önce Arafat’a gelirse
hacc› tamam olmuştur”191 anlam›ndaki hadisler, Arafat vakfesinin
son zaman›n› bildirmektedir.
ْعٍ فَقَدْ تَمَّ حَجُّهُ ” فَمَنْ جَاءَ قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ لَيْلَةَ َ
وَمَنْ اَدْرَكَ عَرَفَةَ قَبْلَ اَنْ يَطْلُعَ الْفَجْرُ فَقَدْ اَدْرَكَ الْحَجَّ
189 İbn Mâce, Menâsik, 55. II, 1002.
190Tirmizî, Tefsîr, 3. V, 214
191 İbn Mâce, Menâsik, 57. No: 3015. II, 1003. Bir diğer hadis şöyledir:
“Kim Müzdelife gecesi sabah namaz›ndan önce Arafat’a gelirse hacc› tamam
olmuştur” Ebû Dâvûd, Menasik, 69. II, 485.
ْعٍ فَتَمَّ حَجُّهُ ” مَنْ جَاءَ قَبْلَ الصُّبْحِ مِنْ لَيْلَةِ َ
97
Peygamberimiz (a.s.) zevalden sonra vakfe yapm›ş192 ve
“Hacc›n menâsikini benden al›n›z” buyurmuştur.193
***
Ahmed b. Hanbel’e göre Arafat vakfesinin zaman›, Arefe
günü fecri sad›kla başlar, bayram›n birinci günü fecr-i sad›kla
sona erer.
İmam Mâlik’e göre Arafat vakfesinin vakti, Arefeyi bayrama
bağlayan gece vaktidir. Az da olsa Arafat’ta geceleyin vakfe
yapmayan kimse Arafat vakfesi yapmam›ş say›l›r.
Arafat’ta vakfe yapmayan kimse hac yapmam›ş olur. Bu kimsenin
başka bir y›l yeniden hac yapmas› gerekir.194
6. Arafat Vakfesinin Sünnetleri
a) Arefe günü sabah› güneş doğduktan sonra Mina’dan Arafat’a
hareket etmek.
b) Zeval vaktinden önce Arafat bölgesinde bulunmak.
c) Mümkünse vakfe için gusletmek.
d) Öğle namaz› öncesinde Nemîre Mescidi’nde hutbe okunmas›.
e) Oruçlu olmamak.
f) Vakfe esnas›nda abdestli ve k›bleye yönelik bulunmak.
g) Mümkün olduğu kadar vakfeyi “Cebelü’r-Rahme” denilen
tepenin yak›n›nda yapmak.
h) Öğle vakti olunca öğle ve ikindi namazlar›n› birleştirerek
k›lmak (cem‘-i takdîm).
ىّ مَنَاسِكَكُمْ
A
خُذُوا عَن
98
192 Kâsânî, II, 126
193 Müslim, Hac, 310. I, 893.
194 Kâsânî, II, 126-127. İbn Kudâme, V,24; Şirbînî, II, 262-264. İbn Rüşd, I,
426. Kurtubî, II, 416.
Peygamberimiz (a.s.) Arafat’ta öğle namaz› ile ikindi namaz›
n› öğle vaktinde birleştirerek k›lm›şt›r.195
Ebû Hanîfe’ye göre öğle ile ikindi namaz›n›n cem‘-i takdîm
ile k›l›nabilmesi için; Arefe günü hac için ihraml› olarak Arafat’ta
bulunmak ve namaz› Mescid-i Nemîre’de “cemâat-i kübrâ” ile
k›lmak gerekir. Aksi halde her namaz kendi vaktinde k›l›n›r.
Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed ile Şâfiî, Hanbelî ve Mâlikî
mezheplerine göre, Arefe günü hac için ihraml› olanlar›n,
öğle ile ikindi namazlar›n›; ister Nemîre Mescidi’nde ister çad›rlarda,
ister cemaatle, ister münferit olsun herkesin cem‘-i takdîm
ile k›lmas› sünnettir.196
Cem-i takdîm ile namaz şöyle k›l›n›r: Ezan okunduktan
sonra önce öğle namaz›n›n ilk sünneti k›l›n›r, sonra kamet getirilir
ve öğlenin farz› k›l›n›r, tekrar kamet getirilir ve ikindinin
farz› k›l›n›r. İki farz aras›nda sünnet ve nafile k›l›nmaz. Her iki
farzdan sonra telbiye ve teşrik tekbirleri okunur.
›) Vakfeyi, cem‘-i takdîm ile k›l›nan namazdan sonra yapmak.
Vakfe esnas›nda ayakta durmak oturmaktan daha faziletlidir.
i) Gün boyunca, Kur’an okumak, telbiye, zikir, tehlîl, tekbir,
tespih, dua ve istiğfar gibi ibadetleri çokça yapmak.
Mukim olanlar, Arafat’ta öğle ve ikindi namazlar›n› tam k›-
larlar. Namazlar› tam k›lanlar da cem-i takdîm yaparlar