3. SA’YİN SÜNNETLERİ

3. SA’YİN SÜNNETLERİ
a) Sa’yi, tavaf› yapt›ktan ve tavaf namaz›n› k›ld›ktan sonra ara
vermeden yapmak.
b) Sa’yi abdestli olarak yapmak.
c) Elbisede ve bedende namaza mani pislik (necaset) bulunmamas›.
d) Hacer-i Esvedi istilâm ettikten sonra Safa tepesine doğru
ilerlemek.
e) Safa ve Merve tepelerine ç›k›ld›ğ›nda Kâ’be’ye yönelerek
tekbir, tehlil ve salavat getirmek ve dua etmek. Dua s›ras›nda elleri
açarak göğe doğru kald›rmak menduptur.
f) Sa’yin her şavt›nda Kâ’be’yi görebilecek şekilde Safa ve
Merve tepeleri üzerine ç›kmak. En üst k›s›mlara doğru t›rmanmağa
çal›şmak ise mekruhtur.
g) Her şavtta, Safa ile Merve tepeleri aras›ndaki iki yeşil ›ş›k
aras›nda “hervele” yapmak. Kad›nlar hervele yapmazlar.
90
* Abdulğanî el-Mekkî, s. 197
h) Sa’y s›ras›nda tekbir, tehlil ve dua ile meşgul olmak.175
i) Sa’yin şavtlar›n› peş peşe yapmak.
***
Mâlikî mezhebine göre şavtlar› peş peşe yapmak sa’yin geçerlilik
şart›d›r. Bu şarta uyulmadan yap›lan sa’yin iade edilmesi
gerekir.
4. SA’YİN YAPILIŞI
Tavaf tamamlan›p Hacer-i Esved istilâm edildikten sonra
sa’yin yap›lacağ› yere doğru ilerlenir. Safa tepesine yaklaş›ld›-
ğ›nda,
“Şüphesiz Safa ile Merve Allah’›n (dininin) nişanelerindendir.
Onun için her kim hac veya umre niyeti ile Kâ’be’yi
ziyaret eder ve onlar› da tavaf ederse bunda bir günah yoktur.
Her kim gönlünden koparak bir hay›r işlerse şüphesiz
Allah onu bilir, karş›l›ğ›n› verir”176 anlam›ndaki âyet okunur
ve sa’ye niyet edilir.
Umre sa’yinin niyetini,
وَاطٍ [ الصَّفَا وَالْمرَْوَةِ سَبْعَةَ اَ ْ S يدُ اَنْ اَسْعَى مَا بَ َْ
A
ّى اُر
A
لّهُمَّ اِن A اَل
‚A تَعَا سَعْىَ الْعُمْرَةِ ِ
فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِاعْتَمَرَ عَائِرِ ا ِ [ اِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ َ
ا فَاِنَّ ا َ w ِمَا وَمَنْ تَطَوَّعَ خَ ًْ + فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَطَوَّفَ ِ
مH ي
A
ر عَل H اكِ [َ
175 Müslim, Hacc, 272, 275. I, 933.
176 Bakara, 2/158.
91
“Allah’›m! Senin r›zan için Safa ile Merve aras›nda yedi şavt
olarak umrenin sa’yini yapmaya niyet ediyorum” diye;
Hacc›n sa’yinin niyetini ise;
“Allah’›m! Senin r›zan için Safa ile Merve aras›nda yedi şavt
olarak hacc›n sa’yini yapmaya niyet ediyorum” diye yap›l›r.
Sa’y yapacak kimse, Kâ’be görülebilecek kadar Safa tepesine
ç›kar. Kâ’be’ye dönerek:
Ve
diye tekbir ve tehlil getirir, ellerini kald›rarak dua eder. Buradan
Merve tepesine doğru yürümeğe başlar. Yürürken yine tekbir,
tehlil ve dua ile meşgul olur. Yeşil ›ş›klarla belirlenmiş olan yere
gelindiğinde erkekler “hervele” yapar. Sonra normal yürüyüşe
devam eder. Merve tepesine yaklaş›ld›ğ›nda… ayetini
okunur. Merve tepesine ç›k›p Kâ’be’ye döner, tekbir ve tehlil getirir,
ellerini kald›r›p dua ve niyazda bulunur. Böylece bir şavt tamamlam›
ş olur. Tekrar Safa tepesine doğru yürür. Yeşil ›ş›klar›n
bulunduğu yerde yine erkekler süratli ve çal›ml› bir şekilde koşarak
yürürler. Yürüyüş s›ras›nda tekbir, tehlil ve dua ile meşgul
olur. Safa tepesine ulaş›ld›ğ›nda ikinci şavt› tamamlam›ş olur.
Şavtlar Safa’dan Merve’ye dört gidiş ve Merve’den Safa’ya
اِنَّ الصَّفَا
يكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ
A
„ وَحْدَهُ لَا َ هَ اِلَّا ا ُ A لَااِل
رH ي
A
يْئٍ قَد [ كُلِّ َ RA عَ
الْحَمْدُ وَ ِِ > اَكْ َُ اَ ُ > اَكْ َُ وَا ُ هَ اِلَّا ا ُ A لَااِل > اَكْ َُ اَ ُ > اَكْ َُ اَ ُ
وَاطٍ [ الصَّفَا وَالْمرَْوَةِ سَبْعَةَ اَ ْ S عى مَا بَ َْ A يدُ اَنْ اَسْ
A
ّى اُر
A
لّهُمَّ اِن A اَل
‚A تَعَا سَعْىَ الْحَجِّ ِ
92
üç dönüş olmak üzere yedi şavt tamamlan›ncaya kadar devam
eder. Şavtlar yap›l›rken tekbir ve tehlil d›ş›nda mesnun dualar
veya Kur’ân okunur.
V. ARAFAT VAKFESİ
“Arafat”177, Mekke’nin 25 km. güney doğusunda ova görünümünde
düz bir alan›n ad›d›r. Doğu, kuzey ve güneyi dağlarla
çevrilidir.
Hz. Adem ile Havva’n›n cennetten indirildikten sonra buluştuklar›
yere “Arafat”, buluştuklar› güne “arefe” denilmiştir.178
Arafat, H›ll bölgesinde Harem s›n›rlar› d›ş›nda kal›r. Harem
s›n›r› ile Arafat aras›nda Urene vadisi, Arafat’›n ortas›nda “Cebel-
i Rahme” (rahmet dağ›), bat›s›nda Nemîre Mescidi vard›r.
Günümüzde Arafat, ağaçland›r›lm›ş ve dokuz oto yol ile Müzdelife’ye
bağlanm›şt›r
Hacc›n aslî rüknü olan vakfe, Arafat’ta yap›l›r.
Sözlükte belirli bir yerde bir süre kalmak anlam›na gelen
“vakfe”; bir hac terimi olarak, hac yapma niyetiyle ihrama girmiş
olan bir kimsenin Zîlhicce ay›n›n 9. günü zevalden sonra
Arafat’ta bir müddet kalmas› demektir.
Arafat vakfesi yap›lmadan hac ibadeti yerine getirilmiş olmaz.
Şu âyetler, Arafat vakfesine işaret etmektedir:
“Arafat’tan ayr›l›p (Müzdelife’ye) ak›n edînce Meş’ari
Haramda Allah’› an›n”.179
عِنْدَ الْمشَْعَرِ الْحَرَامِ فَاِذَا اَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا ا َ
177 Arafat kelimesi sözlükte; bilme, anlama ve tan›ma anlamlar›ndaki “a-r-f”
kökünden türemiştir.
178 Kurtubî, II, 415.
179 Bakara, 2/198.
93
“Sonra insanlar›n ak›n ettiği yerden (Arafat’tan) siz de
ak›n edin…”180
Kureyşliler daha önceleri Müzdelife’de vakfe yaparlar, Harem
ehli olduklar› gerekçesiyle Arafat vakfesi yapmazlard›.181
Yüce Allah bu âyet ile Arafat’ta vakfe yap›lmas›n› kesin olarak
emretmiştir. Peygamberimiz (a.s) da “Hac, Arafat’t›r”
buyurmuştur.182
اَلْحَجُّ عَرَفَةُ