FIKIH SOSYAL HAYAT 3

1- Peygamberimiz (s.a.v.)’in  “Her hakkı sahibine veriniz.” “Kıyamet gününde hakları mutlaka sahiplerine ödeyeceksiniz.”Hadis-i Şeriflerinden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılmaz?

1. A) İslam’da hakların korunması esastır.
2. B) İslam insan hak ve hukukunu öncelikli olarak korumayı amaçlar.
3. C) Hakların ihlali büyük günahlardan olduğundan cezası ancak ahrette verilecektir.
4. D) Hakkı ihlal edenlerin hem dünyada hem de ahirette cezalandırılacağı bildirilmiştir.

Peygamberimiz, “Müflis (iflas eden) kimdir, bilir misiniz?” diye sormuş. Sahabe,

“Bizce müflis, parası ve malı tükenen kimsedir.” şeklinde cevap vermişlerdir. Bunun üzerine

Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Ümmetimin müflisi kıyamet gününde namazı, orucu ve zekâtı ile gelen, fakat kötü söz söyleyen, iftira eden, haksız yere başkalarının malını yiyen, canına kıyan ve başkalarına zarar veren kimsedir. Sonunda hakkını ihlal ettiklerine sevapları dağıtılır. Eğer sevapları borcunu ödemeden tükenirse alacaklılarının günahlarından alınıp ona yüklenir ve neticede cehenneme atılır.” Müslim, Birr, 59.

2- Yukarıdaki hadisi hak ve hukukun önemi açısından yorumlandığında öncelikli olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

1. A) Yaşama hakkı (can dokunulmazlığı)
2. B) İnanç ve ibadet hürriyeti (din dokunulmazlığı)
3. C) Düşünce hürriyeti (akıl dokunulmazlığı)
4. D) İnanç ve ibadet hürriyeti (din dokunulmazlığı)

3- Aşağıdakilerden hangisi hukuku’l ibad örnek değildir?

1. A) Bir kimsenin sattığı mal karşılığındaki alacağı
2. B) İnsanın hayatını, aklını, sağlığını ve malını koruma
3. C) Kişinin sağlığını, çocuklarını ve mallarını koruması
4. D) Babanın çocuğu üzerindeki velayet hakkı

Müşterek (karma) hak: Allah ve insan hakkının bir arada bulunduğu haklara müşterek hak

denir. İnsanın hayatını, aklını, sağlığını ve malını koruma müşterek haklardandır. Çünkü bu haklarda hem kişinin hem de Allah’ın hakkı (toplumun menfaati) söz konusudur.

4- Aşağıdakilerden müşterek haklara örnek olarak verilemez?

1. A) İçki içenin cezalandırılması B) Katilin cezalandırılması
2. C) Hırsızın cezalandırılması D) Orucu bilerek bozan kişinin cezalandırılması

Bir ayette “… Kendi kendinizi öldürmeyin…” buyrulmuş Peygamberimiz de bulunmuştur: “Allah katında dünyanın yok edilmesi, bir mümini öldürmekten daha hafiftir.”

5- Yukarıdaki ayet yorumlandığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılmaz?

1. A) Kişinin başkalarını öldürme hakkı olmadığı gibi intihar etme hakkı da yoktur
2. B) Bir doktorun hastasının ölümüne yardımcı olması (ötanazi) da büyük bir günahtır.
3. C) İnsan ne kendi ne de başkasının bedeni ve canı üzerinde zarar verici tasarrufta bulunamaz.
4. D) Fetva alındığı takdirde intihar saldırıları caizdir.

6- Aşağıdakilerden hangisi Kamu hakkı ihlaline yönelik davranışlara örnektir.

1. A) Toplu taşıma araçlarına zarar vermek.
2. B) Kumar oynamak
3. C) Tefecilik yapmak
4. D) Faiz yemek

Kur’an-ı Kerim’de    “Dinde zorlama yoktur; artık doğruluk eğrilikten ayrılmıştır…” Bakara suresi, 256. ayet. “De ki: Hak (Kur’an) Rabb’inizdendir. Öyleyse dileyen inansın, dileyen inkâr etsin…” Kehf suresi, 29. ayet.  “Sen öğüt ver! Çünkü sen sadece bir uyarıcısın. Onlara zor kullanacak değilsin. Gâşiye suresi, 21-22. ayetler buyrulur.

7- Yukarıdaki ayetlerde İslam dininin korunmasını istediği temel insan haklarından (Zarûrât-ı Hamse) açısından değerlendirdiğimizde aşağıdakilerin hangisinin belirtildiğini söyleyebiliriz?

1. A) Yaşama hakkı (can dokunulmazlığı)
2. B) İnanç ve ibadet hürriyeti (din dokunulmazlığı)
3. C) Düşünce hürriyeti (akıl dokunulmazlığı)
4. D) Mülkiyet hakkı (mal dokunulmazlığı)

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’un fethinden sonra Müslüman olmayanlara inanç ve ibadet hürriyeti tanımıştır. Bu hoşgörü sayesinde birçok Hristiyan, Müslüman olmuştur. Bunun bir ifadesi olarak da İstanbul’da ki Ortodoks mezhebine mensup olanların şöyle dediği rivayet edilir:

“Kardinal (Hıristiyanlıktaki Katolik mezhebi başpapazı) külahı göreceğime , Osmanlı Sarığı görmeyi tercih ederim”

8- Ortodoksların bu düşüncesi İslam dininin korunmasını istediği temel insan haklarından (Zarûrât-ı Hamse) açısından değerlendirdiğimizde aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

1. A) Yaşama hakkı (can dokunulmazlığı)
2. B) İnanç ve ibadet hürriyeti (din dokunulmazlığı)
3. C) Düşünce hürriyeti (akıl dokunulmazlığı)
4. D) Mülkiyet hakkı (mal dokunulmazlığı)

9- İslam dininin korunmasını istediği temel insan haklarından (Zarûrât-ı Hamse) birisi de Neslin korunması (namus ve ırz dokunulmazlığı)’dır. Aşağıdakilerden hangisi buna örnek olarak verilemez?

1. A) Kur’an’da, zinadan ve fuhuştan uzak durulması emredilmesi.
2. B) Kişilere ve aileye yönelik onur kırıcı söz söylemek ve iftirada bulunmanın yasaklanması.
3. C) Evlenmenin teşvik edilmesi.
4. D) Sağlıklı bir nesil oluşması için akraba evliliğinden kaçınılması gerektiği

10- Aşağıda Kamu Mallarının Korunmasıyla ilgili olarak verilen bilgilerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır?

1. A) Kamu mallarında her insanın hakkı vardır.
2. B) Kamu mallarında her canlının hakkı vardır.
3. C) Kamu mallarına tahrip etmek ve bunlara zarar vermek kamu hakkını ihlal etmektir. Ancak tazmini devlete aittir.
4. D) Kamu malları herkese ait olduğu için kullanımı da herkese açıktır.

1- ( D ) Kamu hakkı denilince topluma ait mal ve menfaatler akla gelir. Buna Allah hakkı da denir. Örneğin, yollar, camiler, okullar ve hastaneler bütün topluma hizmet vermektedirler. Bu nedenle buralara zarar vermek ve buraları amacı dışında kullanmak kamu hakkının ihlali sayılmıştır.

1- Temel hak ve hürriyetlerimizi engellemeye ve yok etmeye yönelik olduğu için İslam’da bazı davranışlar yasaklanmıştır.  Düşünce hürriyeti için içki, uyuşturucu yasaklanmıştır.